Nieuwe verplichting op komst: energiebeheersysteem vanaf 85 TJ energieverbruik

Verbruikt je bedrijf gemiddeld meer dan 85 TJ energie per jaar? Dan krijg je vanaf 2027 te maken met een nieuwe verplichting rond energiebeheer. Volgens de Vlaamse regelgeving die momenteel in voorbereiding is, moet je tegen 11 oktober 2027 over een gecertificeerd energiebeheersysteem beschikken.

Welke mogelijkheden heb je? ISO 50001 voldoet rechtstreeks. ISO 14001 en EMAS volstaan alleen onder voorwaarden. Ook toetreden tot de nieuwe energiebeleidsovereenkomst (EBO3) is een mogelijke route. We zetten de opties voor je op een rij.

Wat verandert er? 

De herziene energie-efficiëntierichtlijn (EED, Richtlijn (EU) 2023/1791) kijkt niet langer naar de grootte van je bedrijf, maar naar je energieverbruik. Bepalend is het gemiddelde jaarlijkse verbruik over de voorbije drie jaar, alle energiedragers samen. 

  • Meer dan 85 TJ (ongeveer 23.611 MWh): een energiebeheersysteem, gecertificeerd door een onafhankelijke instelling, tegen 11 oktober 2027. 
  • Meer dan 10 TJ (ongeveer 2.778 MWh) zonder energiebeheersysteem: een energieaudit, minstens om de vier jaar, met een concreet actieplan. 

Het actieplan en de uitvoeringsgraad van de aanbevelingen komen bovendien in je jaarverslag. 

Wat betekent dit in Vlaanderen? 

Vlaanderen zet de richtlijn in twee stappen om. Het decreet (stuk 700), dat op 16 februari 2026 in het Vlaams Parlement werd ingediend, geeft de Vlaamse Regering de bevoegdheid om een energiebeheersysteem op te leggen. De concrete regels staan in een ontwerp van besluit tot wijziging van het Energiebesluit, dat de Vlaamse Regering op 17 juli 2026 principieel goedkeurde en dat nog wacht op het advies van de Raad van State. Tot de definitieve goedkeuring en publicatie in het Belgisch Staatsblad kunnen details nog wijzigen. 

 

Volgens het huidige ontwerp betekent dit concreet:

  • De drempels gelden per vestiging, op basis van het gemiddelde jaarlijkse finale energiegebruik over de afgelopen drie jaar. Ze gelden niet alleen voor ondernemingen, maar ook voor niet-commerciële instellingen en publiekrechtelijke rechtspersonen. 
  • Het energiebeheersysteem komt boven op je energieaudit of energieplan, niet in de plaats ervan. 
  • Bestaande vestigingen hebben tijd tot 11 oktober 2027. Overschrijd je de drempel later, dan moet je in orde zijn binnen de eerste zes maanden van het volgende kalenderjaar. 
  • Neem je deel aan een energiebeleidsovereenkomst (EBO3)? Dan gelden de energiebeheermaatregelen die daarin zijn goedgekeurd als energiebeheersysteem. Instappen kan tot 31 maart 2027. 
  • Vestigingen vanaf 85 TJ bezorgen het VEKA bovendien vóór 1 april 2027, en daarna om de vijf jaar, gegevens over hun warmtevraag en restwarmtepotentieel. 

 

Heb je ook vestigingen in Wallonië of Brussel? Daar gelden eigen regels voor de 85 TJ-verplichting: ga de stand van zaken per gewest na.

Een energiebeheersysteem zet je niet van vandaag op morgen op. Wie mogelijk boven de grens van 85 TJ valt, brengt daarom best tijdig het energieverbruik en de mogelijke trajecten in kaart

Route 1: ISO 50001

ISO 50001 is de norm die volledig om energie draait. Je brengt je grootste energiegebruikers in kaart, legt een basislijn vast en volgt je energieprestatie op met indicatoren. 

Voor (her)certificatie moet je een meetbare verbetering van je energieprestatie aantonen. Het Vlaamse ontwerp van besluit vraagt dat een onafhankelijk orgaan het systeem certificeert volgens Europese of internationale normen. Een certificaat volgens NBN EN ISO 50001 voldoet daar uitdrukkelijk aan. 

Volstaat ISO 50001 zonder energieaudit? Europees wel: de auditplicht geldt alleen voor bedrijven zonder energiebeheersysteem. Vlaanderen gaat volgens het ontwerp verder. Naar onze voorlopige interpretatie blijft je energieaudit (10 tot 100 TJ) of je energieplan (vanaf 100 TJ) verplicht, ook met ISO 50001. Het goede nieuws: je energiebeoordeling uit ISO 50001 levert grotendeels de gegevens voor die audit of dat plan. Neem je deel aan een energiebeleidsovereenkomst, dan gelden de daarin goedgekeurde energiebeheermaatregelen als energiebeheersysteem. 

Route 2: ISO 14001 of EMAS

Niet automatisch. ISO 14001 behandelt energie als een van je milieuaspecten, zonder energiebasislijn of verplichte verbetering. 

EMAS gaat een stap verder. De afkorting staat voor Eco-Management and Audit Scheme: het Europese milieubeheer- en auditsysteem, vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1221/2009. Het bouwt voort op ISO 14001 en voegt er een publieke milieuverklaring aan toe, die een erkende milieuverificateur valideert. Daarin rapporteer je verplicht kernindicatoren, waaronder je totale energieverbruik. Toch ontbreekt ook bij EMAS de energiesystematiek van ISO 50001. 

Volgens het Vlaamse ontwerp van besluit stellen beide je alleen vrij als het gecertificeerde systeem een energieaudit of een conform verklaard energieplan volgens het Energiebesluit omvat. Ook een energieprestatiecontract kan vrijstellen, maar alleen als het een energieaudit of een conform verklaard energieplan omvat. 

Heb je al ISO 14001? Dan is een geïntegreerd systeem met ISO 50001 vaak de efficiëntste weg. Beide normen hebben dezelfde structuur, zodat je audits en procedures kunt combineren. 

Route 3: EBO3

Er is ook een route zonder ISO- of EMAS-certificaat. De energiebeleidsovereenkomst 2027-2030 (EBO3) is een vrijwillige overeenkomst tussen de Vlaamse overheid en energie-intensieve vestigingen. De Vlaamse Regering keurde de ontwerptekst op 30 oktober 2026 principieel goed; de start is voorzien op 1 januari 2027. Toetreden kan als je vestiging gemiddeld minstens 85 TJ finale energie per jaar gebruikt, of ze nu onder de Europese emissiehandel (ETS) valt of niet. 

Voor je energiebeheer kies je binnen EBO3 zelf: ISO 50001, ISO 14001 of de energiebeheermaatregelen uit de overeenkomst. Dat laatste is een energiemanagementsysteem waarover je elk jaar rapporteert aan het Verificatiebureau. Volgens het ontwerp van besluit gelden de energiebeheermaatregelen die in een energiebeleidsovereenkomst zijn goedgekeurd als energiebeheersysteem. Daar staan duidelijke engagementen tegenover: 

  • Je laat je vestiging energetisch doorlichten door een energiedeskundige en zet de rendabele maatregelen daaruit in een energieplan. Dat plan dien je uiterlijk op 1 november 2027 in bij het Verificatiebureau. 
  • Alle maatregelen met een interne rentevoet (IRR) van minstens 11% na belastingen voer je gefaseerd uit binnen de looptijd van de overeenkomst. 
  • Je voert tegen 11 oktober 2027 ISO 50001, ISO 14001 of de energiebeheermaatregelen uit de overeenkomst in. 
  • Je rapporteert elk jaar uiterlijk op 1 mei aan het Verificatiebureau. 
  • Valt je vestiging onder ETS, dan stel je ook een klimaatroadmap op, uiterlijk tegen 31 december 2028. 

EBO3 vraagt dus meer dan een beheersysteem alleen: je verbindt je ook tot het uitvoeren van rendabele maatregelen. In ruil engageert Vlaanderen zich om deelnemers geen nieuwe Vlaamse energie- of klimaatverplichtingen op te leggen, bovenop de bestaande regels en wat Europa oplegt. Instappen kan tot en met 31 maart 2027. Later toetreden kan nog in januari 2028 en januari 2029, maar dat komt te laat voor de deadline van 11 oktober 2027. De tekst van EBO3 is nog niet definitief; details kunnen nog wijzigen.

  • Technieker

in 4 stappen klaar voor oktober 2027

Wacht niet tot 2027: certificatie-instellingen en energiedeskundigen zijn richting de deadline snel volgeboekt.  

Zo pak je het aan: 

  1. Bereken je gemiddelde energieverbruik over drie jaar, per vestiging. Twijfel je wat meetelt, zoals eigen opwekking of grondstoffen? Laat het narekenen. 
  2. Kies je route: ISO 50001, een uitbreiding van ISO 14001 of EMAS, of EBO3. Kies je voor EBO3, treed dan uiterlijk op 31 maart 2027 toe. 
  3. Maak je energiebeoordeling: grootste verbruikers, basislijn en indicatoren. 
  4. Rol het systeem uit en plan je certificatie-audit liefst vóór het najaar van 2027, zodat je nog tijd hebt om opmerkingen van de auditor weg te werken. 

Stand van zaken op 17 november 2026, op basis van het ontwerp van besluit tot wijziging van het Energiebesluit en de ontwerptekst van EBO3. De definitieve regels kunnen nog wijzigen. 

Wij helpen je op weg

Twijfel je of je onder de verplichting valt, of welk systeem het best bij je bedrijf past? Wij berekenen je verbruik, zetten de opties voor je naast elkaar en helpen je bij de uitwerking. Neem contact op met onze experts. 

Contacteer ons