Congestie van het elektriciteitsnet in Vlaanderen komt alsmaar meer voor. Het betekent dat delen van het net tijdelijk of structureel verzadigd zijn: er kan niet genoeg netcapaciteit worden voorzien om alle aanvragen voor afname en/of injectie (door industriële aansluitingen, zonnepanelen, laadpalen, warmtepompen en dergelijke) te verwerken. Het is een groeiend probleem dat zowel bedrijven als particulieren raakt, al is de impact vandaag vooral voelbaar bij grote industriële aansluitingen.
Typische knelpunten zijn:
Momenteel is de netcongestie plaatselijk, maar door de verdere uitrol van de energietransitie is ze wel sterk groeiend.
Bron: Fluvius
Momenteel is er vertraging in het aanvraagproces van nieuwe aansluitingen of verhogingen van bestaande, zowel bij Fluvius als bij Elia.
Voor bepaalde aanvragen is het gevraagde vermogen zelfs niet beschikbaar op het net momenteel. Dit geldt zowel voor afname van, als voor injectie op het net. In dit geval moeten ondernemingen op zoek naar oplossingen in afwachting van versterking van het net.
Door de netcongestie is er nood aan flexibiliteit van de netgebruiker. Dit kan lokaal worden ingevuld door middel van peak shaving, het afvlakken van de piekvermogens.
Dit kan aan de afnamezijde door het verbruik te spreiden of te verplaatsen naar periodes waarin het net minder belast wordt, of door op die momenten lokale productie in te zetten.
Voor injectie geldt dezelfde logica: bij momenten van congestie kan het aangewezen zijn om de lokale overproductie te verbruiken of op te slaan in een batterij. Met andere woorden: verbruikers en productie-installaties stemmen hun verbruik of injectie af op het beschikbare vermogen op het net.
Ook als er geen sprake is van netcongestie in jouw regio, kan het interessant zijn om piekvermogens af te vlakken. Dit leidt vaak tot grote besparingen op de energiefactuur. De combinatie van deze oefening met een energieaudit, waarbij interessante energiebesparende maatregelen worden bepaald, kan bovendien waardevolle inzichten en bijkomende besparingen opleveren.
Het door Fluvius ingestelde capaciteitstarief is een voorbeeld van een structurele aanpak vanuit de netbeheerder om verbruikspieken zoveel mogelijk te vermijden. Sinds 1 januari 2023 is dit van toepassing voor laagspanningsaansluitingen.
Voor aansluitingen op middenspanning geldt er al langer een capaciteitstarief en speelt sinds enkele jaren ook het toegangsvermogen een rol. Als het afgenomen vermogen boven dit toegangsvermogen uitkomt, dient een bijkomend tarief voor overschrijding van het toegangsvermogen te worden betaald.
Het capaciteitstarief is vandaag enkel van toepassing op afnamevermogens en nog niet op injectie.
Een andere, meer impliciete manier om afname en injectie te spreiden, gebeurt via bestaande marktmechanismen. Een voorbeeld hiervan is de BELPEX Day Ahead-markt.
Wanneer de prijzen hoog zijn, is dat meestal een gevolg van een hoge verwachte netbelasting door afname. Wanneer ze laag zijn, is dat meestal het resultaat van een verwachte hoge belasting door injectie.
Voor partijen met een contract gebaseerd op deze prijzen kan het daarom interessant zijn om op meer prijsgunstige momenten af te nemen of te injecteren. Heb je een aanzienlijk verbruik en de mogelijkheid om dit verbruik in de tijd te sturen? Dan kan een dynamisch energiecontract interessant zijn.
Momenteel werkt de Vlaamse Nutsregulator, op basis van een wijziging door de Vlaamse overheid in het Energiedecreet en in samenspraak met de netbeheerders, aan een bijkomend mechanisme om het netcongestieprobleem aan te pakken.
Flexibele aansluitovereenkomsten worden ontwikkeld om beperkingen op te leggen aan het maximale vermogen tijdens momenten van netcongestie. Buiten deze tijdstippen kan de gebruiker wel aanspraak maken op het overeengekomen aansluitvermogen.
In principe zijn deze flexibele aansluitovereenkomsten bedoeld als tijdelijke maatregel in afwachting van versterking van het net. Als het economisch niet verantwoord is om de netinvestering uit te voeren, kunnen deze overeenkomsten echter permanent worden.
In afwachting van de verdere uitrol bestaat er al een vrijwillige regeling ontwikkeld door Fluvius en Elia. Fall-Back Flex is een aansluitingsformule die wordt aangeboden aan bedrijven in congestiezones.
Daarbij krijg je het volledige gevraagde vermogen ter beschikking, maar kan je worden opgeroepen om je verbruiksvolume bij momenten van congestie te verminderen. Op die manier wordt het elektriciteitsnet niet overbelast.
Heb je plannen voor een nieuwe exploitatie of een uitbreiding van bestaande activiteiten? Breng dan, als één van de eerste stappen, de toekomstige verbruiken en productie in kaart (of laat dit doen), zowel qua volume als piekvermogen en de tijdstippen waarop die verwacht worden.
Daarna toetsen we dit af aan de beschikbaarheid van vermogen op het net. Hieruit kan dan afgeleid worden of het aangewezen is om eventueel (bijkomende) lokale productie en/of opslag te voorzien om piekmomenten de baas te kunnen. Een alternatief kan zijn om eventueel (tijdelijk) op een andere manier in je energiebehoefte te voorzien. In het uiterste geval kan het zelfs aangewezen zijn om op zoek te gaan naar een andere locatie.
Heb je niet meteen plannen voor een nieuwe exploitatie of uitbreiding? Ook dan liggen er verschillende kansen klaar: je kan op de energiefactuur besparen én de netcongestie verminderen door je verbruik te spreiden of minder te verbruiken door energiebesparing. Door lokale productie of energie-opslag toe te passen of een slim energiecontract te onderhandelen word je een meer actieve deelnemer in het energielandschap van morgen en benut je je kansen optimaal.
Contacteer onze specialisten indien je uitbreidingsplannen hebt. Exergie staat voor je klaar!
Met de VLAIO-Vergroeningsscan maken Vlaamse ondernemingen de eerste, belangrijke stap naar rendabele en haalbare investeringen in groene technologie. Exergie is als één van de door VLAIO geselecteerde adviespartners klaar om je daar gericht in te begeleiden.
Steeds meer ondernemingen vallen onder de Vlaamse verplichting om fotovoltaïsche panelen (PV-installaties) te plaatsen. Dat klinkt op het eerste gezicht als een opgelegde kost, maar in de praktijk blijkt het vaak een bijzonder rendabele investering.
Vanaf 2027 verandert ETS2 de spelregels voor energieverbruik en emissies. Ontdek welke impact dit heeft op jouw organisatie en hoe je strategisch kunt inspelen op stijgende CO₂-kosten.
