Energieverbruik slim sturen? Ontdek de kracht van flexibiliteitsmechanismen

Wat zijn flexibiliteitsmechanismen?

Flexibiliteitsmechanismen verwijzen naar maatregelen die worden genomen om het elektriciteitsnet stabiel te houden. Vooral door de toename van hernieuwbare energie die op zich qua productie niet stuurbaar is, kan er een onevenwicht ontstaan tussen vraag en aanbod van elektriciteit. 

Flexibiliteit verwijst dus naar het vermogen van het systeem om zich aan te passen aan variaties in vraag en aanbod van elektriciteit. Anders uitgedrukt, het vermogen om de elektrische consumptie en productie aan te passen van een installatie of proces.

Waarom is flexibiliteit nodig?

In het klassieke energiesysteem wordt elektriciteitsproductie afgestemd op de vraag. Vandaag, in het kader van de energietransitie, gebeurt het omgekeerde vaker: de vraag wordt aangepast aan het beschikbare aanbod. Dat is onder andere nodig door de incompressibiliteit van hernieuwbare energie: het aanbod is minder stuurbaar.

Hoe werken flexibiliteitsmechanismen?    

De productie-installatie of verbruiker past de hoeveelheid injectie op het net of afname van het net aan als antwoord op een prijssignaal, de netfrequentie of een activatiesignaal van de netwerkoperator. Zo ontstaat een betere balans tussen vraag en aanbod op het net.

7 voordelen van flexibiliteit voor bedrijven en netbeheerders

• Waarborgen van de continuïteit van de bevoorrading: de toepassing van flexibiliteitsmechanismen voorkomt de uitval van het elektriciteitsnet.
• Betere netbalans: het elektriciteitsnet blijft stabiel door slimme opslagoplossingen  en vraagsturing.
• Lagere kosten: flexibele systemen helpen pieken te vermijden wat leidt tot lagere kosten voor netgebruikers.
• Efficiënter gebruik van infrastructuur: hierdoor worden overmatige investeringen vermeden.
• Duurzaamheid: een betere integratie van hernieuwbare energie met een hoger rendement.
• Elektrificatie: door de toename van elektrische voertuigen en warmtepompen wordt flexibiliteit steeds belangrijker.
• Ondersteuning van de energiemarkt: meer flexibiliteit zorgt voor minder onbalans op het net en bijgevolg voor lagere energieprijzen.
• Subsidie: in bepaalde gevallen kan er beroep worden gedaan op subsidies.

Welke soorten flexibiliteitsmechanismen bestaan er?

• Vraagsturing: verbruikers passen hun vraag naar elektriciteit aan naar periodes van lagere prijzen en/of een hoger aanbod.
• Aanbodsturing: producenten moduleren hun productie op basis van de vraag.
• Batterijopslag: energie wordt opgeslagen bij overschot (bvb. overproductie van PV) en vrijgegeven bij tekorten.
• Flexibiliteitsmarkten: bedrijven worden vergoed om hun productie en/of verbruik tijdelijk aan te passen.
• Interconnectie met andere landen: dit is een krachtig flexibiliteitsmechanisme. Het stelt landen in staat om elektriciteit te importeren of exporteren.
• Conversie: elektriciteit wordt omgezet in een andere energievorm, zoals bvb. warmte via een elektrische boiler of warmtepompen. Deze warmte kan direct gebruikt worden of worden opgeslagen.